Schaakvereniging Het Kasteel te IJsselstein

Toen ik 3 jaar geleden met clubschaken begon, werd het me al snel duidelijk dat ik helemaal niets van openingen af wist. Ik ben wat gaan zoeken in openingsboeken maar dat is me allemaal veel te veel van het goede en al die namen kan ik toch niet onthouden. Ergens las ik het advies om een repertoire op te bouwen. Dat geeft wat rust en kost wat minder tijd in de opening omdat je niet overal over na hoeft te denken. Met wit was ik overmoedig genoeg om te denken dat ik mijn voordeel van de eerste zet wel vast kon houden als ik maar met e4 opende. Dat viel tegen, maar daarover op een ander moment meer.

Maar wat was mijn antwoord als zwart speler ??

In ieder geval zoek ik een zet waar ik als zwartspeler voldoende tijd krijg om een goede ontwikkeling van mijn stukken te kunnen doen, zonder me al te druk te moeten maken over het initiatief dat wit sowieso heeft. Maar liefst ook een zet die zowel een antwoord is op 1. e4, 1. d4 en 1.c4. en die mij het gevoel geeft dat ik de controle een beetje in handen heb. Dus werd het de Pirc verdediging:

Wie het fijne wil weten over de achtergronden en de naam etc. verwijs ik nu voor mijn gemak even naar Wikipedia. Hier worden direct al de nodige varianten aangegeven, allemaal met prachtige benamingen die ik eigenlijk niet wil onthouden. Ik ben meer op zoek naar de bedoelingen en thema's die in deze opening aan de orde komen. Maar vóór ik daar aan toe kom nog even wat bevindingen en statistieken.

Ik speel Pirc nu bijna 2 seizoenen, met wisselend succes. Logisch, want ik beheers het nog lang niet. Als ik even in de Chessbase db kijk met 4,75 miljoen partijen, dan komt de Pirc verdediging 134910 keer voor, waarvan de eerste keer al in 1850!! De resultaten zijn voor mij duidelijk genoeg om de opening serieus te willen bestuderen: grof komt het neer op 32% overwinningen voor zwart, 43% overwinningen voor wit en 25% remises.

Al studerend in de brondocumenten wordt het me wel duidelijk dat de Pirc verdediging nauw verwant is met de zgn. Moderne verdediging. Het verschil zit 'em in de volgorde van de beginzetten. Maar dat maakt nogal wat uit. Dus in deze serie artikelen beperk ik mij tot de Pirc verdediging en later kom ik terug op die Moderne verdediging, want ze horen wel bij elkaar.

Terug naar de begin stelling.

Op de 4e zet maakt de witspeler eigenlijk een principiële keuze voor het vervolg. Hij/zij heeft 3 mogelijke doelen:

1. op enig moment e4-e5 spelen: 4.f4 of 4.Lc4 of 4.Lg5
2. wit richt zijn aanval op de koningsvleugel: 4.Le3 of 4.f3 of 4.Le2
3. wit handhaaft zijn sterke centrum: 4.Pf3 of 4.g3

Als zwartspeler heb je andere doelen. Het idee achter deze verdediging is het uitstellen van de aanval op het centrum en de bijbehorende afruil activiteiten, om eerst de ontwikkeling af te maken. Het gaat er niet om het witte centrum te vernietigen, maar om het in je voordeel om te buigen. Als wit e4-e5 kan spelen wordt de zwarte loper op g7 zwak, daarom streeft zwart naar het spelen van c7-c5 of e7-e5, met als doel om d4-d5 uit te lokken bij wit in plaats van e4-e5. De optie c7-c5 komt minder vaak voor, maar als het kan, krijgt zwart goed spel. Dus e4-e5 uitlokken of uitnodigen, mag de zwartspeler onder geen beding, in tegendeel als zwart e4-e5 kan voorkomen krijgt hij een betere positie. De dreiging blijft er meestal heel lang in zitten, dus is het zaak om d7 vrij te houden voor het paard op f6 als dat nodig mocht zijn.

In de vervolg artikelen wil ik ingaan op de mogelijkheden voor zwart, met name bij c5-c7 en e7-e5. Ik ben bezig met een zoektocht naar thema's binnen de opening, ongeacht in welke variant ze voor kunnen komen. Hoe bepaalde varianten ook genoemd worden, je moet altijd na blijven denken in de Pirc verdediging. Het is nooit een kwestie van een aantal zetten die je uit je hoofd kunt leren. (Misschien geldt dat wel voor alle openingen).

Voor wie graag benamingen van varianten kent, volgt hier een overzicht van de meest gespeelde varianten: